تغییر رشته و انتقالی دانشگاه

در برخی موارد، دانشجویان پس از ورود به رشته‌ی تحصیلی خود یا آشنایی بیشتر با فضای آموزشی و آینده شغلی، به این نتیجه می‌رسند که علاقه یا استعداد بیشتری در رشته‌ای دیگر دارند. همچنین شرایط خانوادگی، محل سکونت یا مسائل فردی ممکن است آن‌ها را به فکر انتقال به دانشگاهی نزدیک‌تر یا با امکانات آموزشی متفاوت بیندازد.

• چگونه از دانشگاه انتقالی بگیریم؟
• چگونه در دانشگاه تغییر رشته بدهیم؟
• انتقالی توام با تغییر رشته چیست؟
• قوانین تغییر رشته در کارشناسی چیست؟

و سوالاتی مانند این را همگی در مقاله پاسخ دادیم. پس اگر به دنبال قوانین تغییر رشته در دانشگاه و شرایط آن و قوانین انتقالی دانشگاه و شرایط آن هستید، حتما تا انتها همراه ما باشید!

شرایط تغییر رشته در دانشگاه

برای انجام تغییر رشته در دانشگاه، داشتن مجموعه‌ای از شرایط آموزشی و اداری لازم است. مهم‌ترین این ضوابط به این ترتیب است:

• رشته مقصد باید از نظر مقررات آموزشی دانشگاه، امکان ادامه تحصیل برای دانشجو را فراهم کند.
• در مقطع کارشناسی، دانشجو باید حداقل یک‌ششم و حداکثر نیمی از واحدهای رشته فعلی خود را گذرانده باشد.
• معدل کل دانشجو نباید کمتر از ۱۲ باشد. در غیر این صورت، مجاز به تغییر رشته نخواهد بود.
• رتبه قبولی دانشجو در آزمون سراسری باید برابر یا بهتر از رتبه آخرین فرد پذیرفته‌شده در رشته موردنظر، در همان سال ورودی باشد.
• دانشجو باید زمان کافی برای گذراندن دروس رشته جدید داشته باشد. طوری که تغییر رشته باعث افزایش بیش از حد سنوات تحصیلی نشود.
• متقاضیانی که هم‌زمان درخواست نقل‌وانتقال هم دارند، باید شرایط انتقال را هم داشته و تنها یک‌بار امکان استفاده از این امتیاز را خواهند داشت.
• در صورت موافقت نهایی با تغییر رشته، دانشجو موظف است در اولین نیم‌سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ به‌صورت حضوری ثبت‌نام کند. عدم ثبت‌نام به منزله انصراف تلقی شده و امکان تغییر رشته مجدد تا پایان تحصیل وجود نخواهد داشت.
• متقاضی باید حداقل یک‌ونیم تا دو ماه پیش از آغاز نیم‌سال تحصیلی جدید برای تغییر رشته اقدام کند.
• در هر مقطع تحصیلی، کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری، تنها یک‌بار امکان تغییر رشته وجود دارد.
• واحدهای درسی گذرانده‌شده، توسط دانشگاه مقصد بررسی شده و دروس مشترک با رعایت آیین‌نامه آموزشی معادل‌سازی می‌شوند.
• تغییر رشته در مقطع کارشناسی ناپیوسته مجاز نیست.
• واحد آموزش دانشگاه موظف است حداکثر ظرف مدت یک هفته پس از دریافت درخواست، نتیجه بررسی را به داوطلب اعلام کند.
• پس از ثبت‌نام در رشته جدید، بازگشت به رشته قبلی امکان‌پذیر نخواهد بود.
• تغییر رشته برای دانشجویان دارای تعهد خدمت به نهادهای خاص، تنها با موافقت رسمی آن دستگاه اجرایی و رعایت سایر شرایط، امکان‌پذیر است.
• تغییر رشته به رشته‌هایی که دارای شرایط خاص در فرآیند گزینش هستند، منوط به رعایت کامل ضوابط مربوطه خواهد بود.
• تغییر رشته فقط در میان رشته‌های یک مقطع امکان‌پذیر است. مگر در موارد خاص که انتقال از مقطع بالاتر به پایین‌تر، طبق مقررات صورت گیرد.

روش‌های تغییر رشته دانشگاهی

روش‌های متعددی برای تغییر رشته در دانشگاه وجود دارد که بسته به زمان و شرایط اقدام، می‌توانند نتیجه متفاوتی داشته باشند. به‌طور کلی، داوطلبان می‌توانند از روش زیر فرآیند تغییر رشته را انجام بدهند:

• ارسال درخواست رسمی به سازمان سنجش پس از اعلام نتایج اولیه
• بهره‌گیری از کارنامه سبز برای انتخاب رشته‌های دیگر، اما به صورت انتقالی بین دانشگاه مبدا و مقصد.
• شرکت در مرحله تکمیل ظرفیت دانشگاه‌ها
• ارائه درخواست تغییر رشته در داخل دانشگاه محل تحصیل، مطابق با آیین‌نامه‌های آموزشی

دانشجویانی که دارای شرایط تعیین‌شده برای تغییر رشته هستند، باید پیش از آغاز بازه حذف و اضافه نیم‌سال تحصیلی ۱۴۰4، نسبت به انجام مراحل اداری مربوطه اقدام کنند که به این شکل است:

• مراجعه به واحد آموزش و دریافت فرم درخواست تغییر رشته
• تکمیل فرم و ارائه آن همراه با مدارک مورد نیاز به آموزش دانشکده (در برخی موارد، این مرحله از طریق سامانه دانشکده نیز قابل انجام است.)
• انتظار برای دریافت پاسخ نهایی پس از بررسی و تأیید درخواست توسط دانشگاه مبدأ و مقصد

قوانین تغییر رشته در دانشگاه

یادتان باشد که در صورت انتخاب رشته و بعد پشیمان شدن از انتخاب خود و ثبت نام نکردن، ممکن است شامل قوانین محرومیت از دانشگاه بشوید. پس انتخاب رشته‌ی درست بسیار اهمیت دارد. اگر بعد از انتخاب به این نتیجه رسیدید که می‌خواهید رشته خود را تغییر بدهید، می‌توانید از راهی مثل تغییر رشته اقدام کنید.

در اینجا برخی از مهم‌ترین قوانین تغییر رشته در دانشگاه را مرور می‌کنیم:

1. بیش از حد مجاز مشروط نشده باشید.
2. سنوات مجاز را رعایت کرده باشید.
3. امکان بازگشت به رشته قبلی وجود ندارد.
4. دروس را معادل‌سازی کنید و نمره کم‌تر از حد مجاز نداشته باشید.
5. فقط یک‌بار می‌توانید در هر مقطع تغییر رشته بدهید.
6. رشته مبدا و مقصد شما باید هم مقطع باشند و یا مقطع رشته اول، بالاتر باشد.
7.  دوره تحصیلی، روزانه، آزاد، شبانه، پردیس بین الملل و مازاد، رشته مبدا و مقصد باید یکسان باشد.
8. در اولین فرصت بعد از پذیرش درخواست اقدام به تغییر رشته کنید.

تغییر رشته در دانشگاه‌های مختلف

ممکن است در صورت راضی نبودن از رشته خود، به فکر انصراف از دانشگاه باشید. اما باید این را بدانید که تعداد دفعات انصراف از دانشگاه و قوانین آن بسیار مهم و سخت‌گیرانه است و بدون اطلاع از آن ممکن است دچار مشکل شوید. پس می‌توانید از طریف اغییر رشته اقدام به این کار کنید.

هر دانشگاه بسته به شرایط پذیرش خاص خودش، شرایط مختلفی برای تغییر رشته دارد که آن‌ها را در اینجا بررسی می‌کنیم:

شرایط تغییر رشته در دانشگاه دولتی

برخی دانشگاه‌های دولتی علاوه بر شرایط عمومی تغییر رشته، ضوابط اختصاصی نیز تعیین کرده‌اند. از جمله تقسیم‌بندی رشته‌ها در سطوح مختلف، شرط معدل یا حداقل واحد گذرانده‌شده.

برای مثال، دانشگاه صنعتی امیرکبیر رشته‌ها را در پنج سطح طبقه‌بندی کرده است. برای تغییر به رشته هم‌سطح، معدل بالای ۱۵ و گذراندن حداقل ۲۵ واحد الزامی است. برای رشته‌های سطح پایین‌تر، تنها گذراندن ۲۵ واحد کافی است. اما برای ورود به رشته‌های سطح بالاتر، دانشجو باید شرایط ممتاز تحصیلی داشته باشد.

یا در دانشگاه تهران نیز دانشجویانی که نمره قبولی رشته مورد نظر را در کنکور نداشته‌اند، در صورت گذراندن دو ترم متوالی با حداقل ۱۸ واحد و معدل بالای ۱۷ بدون مردودی، می‌توانند درخواست تغییر رشته دهند.

البته اگر نمره لازم جهت تحصیل در رشته های دوره روزانه را نداشته باشید می توانید اقدام به تغییر رشته در رشته های نوبت دوم (شبانه) و یا پردیس بین الملل کنید. برای مثال اگر دانشجو رشته روزانه مهندسی صنایع هستید و می خواهید به مهندسی مکانیک تغییر رشته دهید، اما نمره لازم را ندارید، می توانید در نوبت دوم (شبانه) ادامه تحصیل دهید.

شرایط تغییر رشته در دانشگاه آزاد

شرایط کلی تغییر رشته در دانشگاه آزاد شامل دارا بودن معدل حداقل ۱۲ و گذراندن بین ۲۵ تا ۷۰ واحد درسی است. علاوه بر این ضوابط عمومی، دانشگاه آزاد برخی مقررات اختصاصی نیز برای تغییر رشته در نظر گرفته که عبارت‌اند از:

• پس از تغییر رشته، بازگشت به رشته اولیه امکان‌پذیر نخواهد بود.
• دانشجو باید در سال ورود به دانشگاه، نمره قبولی رشته مقصد را کسب کرده باشد.
• در صورت تمایل، متقاضی می‌تواند هم‌زمان با تغییر رشته، درخواست انتقال به واحد دیگر نیز ارائه دهد.

شرایط تغییر رشته در دانشگاه پیام نور

در دانشگاه پیام نور، تغییر رشته در مقطع کارشناسی از دو طریق امکان‌پذیر است. یکی از روش‌های رایج، «ماده ۲۴» نام دارد. بر اساس این ماده، دانشجو در صورتی مجاز به تغییر رشته است که حداقل ۱۲ واحد درسی گذرانده باشد و نمره علمی لازم برای رشته مورد نظر را در سال ورود کسب کرده باشد.

سایر شرایط مورد نیاز برای تغییر رشته از طریق ماده ۲۴ عبارت‌اند از:

• کسب نمره قبولی رشته مقصد در سال ورود
• ارائه رشته مورد نظر در مرکز یا واحد محل تحصیل
• برخورداری از سنوات مجاز جهت اتمام دوره تحصیلی
• دریافت موافقت مدیر آموزش مرکز آموزشی مربوطه

دقت کنید که اگر در زمان انتخاب رشته از مشاوره انتخاب رشته کنکور استفاده کنید، به احتمال بسیار کمی دچار مشکلات بعد از آن می‌شوید. مشاوران انتخاب رشته با دانش و تجربه‌ای که در این زمینه دارند، شما را راهنمایی کرده و به بهترین اولویت‌ها بر اساس علاقه شما و شرایط کنکوری‌تان را انتخاب می‌کنند.

شرایط انتقالی دانشگاه

تمامی دانشجویان متقاضی میهمانی یا انتقال باید پیش از ثبت درخواست، شرایط مربوط را به‌دقت بررسی کنند. لازم به ذکر است نقل و انتقال دانشجویان شاهد و ایثارگر و نیز دانشجویان رشته‌های علوم پزشکی دارای ضوابط خاص خود هستند.

برخی از مهم‌ترین شرایط انتقالی دانشگاه عبارت‌اند از:

• دانشجویان ترم اول و ترم آخر مجاز به ثبت‌نام در طرح نقل و انتقال نیستند، مگر در موارد خاص.
• حداقل گذراندن یک نیمسال تحصیلی برای ثبت درخواست الزامی است.
• هر دانشجو تنها یک‌بار در طول دوران تحصیل می‌تواند از امکان انتقال استفاده کند.
• رشته و گرایش مورد تقاضا باید در دانشگاه مقصد ارائه شود.
• فقط دانشجویان پذیرفته‌شده با آزمون مجاز به درخواست انتقال هستند.
• میانگین نمرات دانشجو باید بالاتر از میانگین دانشجویان دانشگاه مقصد در همان رشته باشد.
• امکان انتقال به دانشگاهی که دانشجو یا بستگان وی در آن عضو هیئت‌علمی یا کارمند هستند وجود ندارد.
• دانشجویان غیر ایرانی نیاز به بررسی درخواست از سوی اداره امور بین‌الملل دارند.
• انتقال از دانشگاه‌های خارج از کشور به داخل کشور مجاز نیست.
• انتقال بین دانشگاه‌های یک شهر ممنوع است (جز در موارد خاص نظیر واحدهای تک‌درس).
• انتقال از دوره‌های شبانه یا غیردولتی به دوره روزانه ممنوع است.
• دانشجویان انتقال‌یافته موظف به پرداخت شهریه نوبت دوم هستند، مگر آنکه نمره قبولی رشته مقصد را در کنکور همان سال کسب کرده باشند.
• انتقال و تغییر رشته می‌تواند به‌صورت هم‌زمان با ارائه درخواست کتبی و احراز شرایط انجام شود.
• دروس با نمره ۱۲ و بالاتر در دانشگاه مبدأ، در صورت پذیرش انتقال، در مقصد نیز پذیرفته خواهد شد.
• مدرک فارغ‌التحصیلی دانشجوی منتقل‌شده توسط دانشگاه مقصد صادر می‌شود.

مراحل انتقالی از دانشگاه

تمام مراحل ثبت درخواست انتقالی دانشجویان و رسیدگی به آن به صورت اینترنتی انجام می شود.

• سامانه نقل و انتقالات دانشجویان وزارت علوم: portal.saorg.ir
• سامانه نقل و انتقالات دانشجویان وزارت بهداشت: transmission.behdasht.gov.ir
• سامانه نقل و انتقلات دانشگاه آزاد: monada.iau.ir

دانشجویان متقاضی نقل و انتقال در دانشگاه‌ها موظف‌اند پیش از ثبت درخواست، ابتدا آیین‌نامه نقل و انتقالات را به‌طور کامل از طریق سامانه مربوطه مطالعه کنند. پس از اطمینان از احراز شرایط، امکان ثبت درخواست وجود دارد.

متقاضیان می‌توانند بر اساس شرایط خود، یکی از دو نوع درخواست «میهمانی» یا «انتقال دائم» را در سامانه ثبت کنند.

انتقالی دانشگاه با مهمان شدن

به غیر از انتقالی، از طریق مهمانی هم می توانید در شهر نزدیک محل زندگی خود ادامه تحصیل دهید. سه نوع مهمانی داریم.

• مهمانی مبنا

در این نوع مهمانی برخلاف انواع دیگر و همچنین انتقالی میتوانید از همان شروع تحصیل درخواست دهید و مهمان باشید. اما باید 90 درصد نمره کنکور سراسری آخرین فرد پذیرفته شده در دانشگاه مقصد را در همان رشته قبولی خود در همان سال آورده باشید

• مهمانی موقت

همان طور که از اسمش پیدا است در این نوع مهمانی تنها برای نیم سال های تحصیلی مشخص و محدودی می توانید در دانشگاه مقصد درس بخوانید. دانشگاه مقصد می تواند نزدیک ترین دانشگاه به محل زندگیتان نباشد.

• مهمانی دائم

در این نوع مهمانی می توانید تمام واحد های باقی مانده خود را در دانشگاه مقصد بگذرانید. در پایان هر نیم سال تحصیلی ، ریز نمرات شما به دانشگاه مبدا ارسال می شود. در پایان نیز مدرک تحصیلی شما توسط دانشگاه مبدا صادر می شود و در عمل فارغ التحصیل دانشگاه مبدا خواهید بود. دانشگاه مقصد لزوما نزدیک ترین دانشگاه به محل زندگیتان نیست.

قوانین انتقالی دانشگاه

این قوانین انتقالی دانشگاه است که باید به آن‌ها توجه داشته باشید:

1. انتقالی تنها در شهر محل زندگی خودتان یا نزدیک‌ترین به شما که آن رشته را ارائه می‌دهد ممکن است.
2. انتقالی از یک دانشگاه به دانشگاه دیگر در همان شهر نیز ممکن نیست.
3. انتقالی از دوره شبانه به روزانه ، دانشگاه پیام نور به دوره روزانه یا شبانه ، دانشگاه غیرانتفاعی به دوره روزانه یا شبانه ، دانشگاه غیردولتی به مراکز فنی و حرفه ای و علمی کاربردی ممنوع است. اما انتقال دانشجویان از دانشگاه های روزانه به دانشگاه های غیرانتفاعی و پیام نور امکان پذیر است.
4. دروسی که با نمره زیر 12 پاس کرده اید را مجدد باید در دانشگاه مقصد بگذرانید.
5. برای موافقت با درخواست مهمانی در دانشگاهی دیگر باید حداقل یک نیم سال تحصیلی را در دانشگاه مبدا گذرانده باشید و معدلتان حداقل 13 داشته باشد. در صورتی که دو ترم متوالی معدل بالای 13 در دانشگاه مهمان کسب کنید و دانشگاه‌ها هم موافقت کنند می توانید مهمان دائم شوید.
6.  کسانی که شرایط خاص زیر را داشته باشند در اولویت قرار می گیرند.

• دانشجویی که بعد از کنکور و در زمان تحصیل در دانشگاه ازدواج کند و محل تحصیل یا اشتغال همسرش در شهری دیگر باشد.
• دانشجویی که بیماری خاص ، صعب العلاج و لاعلاج داشته باشد.
• دانشجویی که در دوران تحصیل در دانشگاه به معلولیتی دچار شود و یا قبل از ورود به آن تحت پوشش سازمان بهزیستی باشد.
• فوت یا معلول شدن سرپرست خانواده و یا از کارافتادگی پدر و مادر در زمان دانشجویی به طوری که منجر به سرپرستی خانواده توسط دانشجو شده و یا دانشجو به تشخیص مراجع قانونی به عنوان کفیل خانواده شناخته شود.

باتوچه به تمامی این نکات، پیشنهاد می‌کنیم که حتما سری به صفحه معرفی دانشگاه ها و معرفی رشته ها در سایت دورخیز بزنید تا با تمامی دانشگاه‌هایی که رشته‌های مدنظر شما را ارائه می‌دهند، یا تمامی رشته‌هایی که برای حوزه‌ی تحصیلی شما ارائه می‌شود آشنا بشوید و به انتخاب درستی برسید.

خلاصه مقاله تغییر رشته و انتقالی دانشگاه

دورخیز در این مقاله شرایط تغییر رشته در دانشگاه و شرایط انتقالی دانشگاه را بررسی کرد.

اینکه بتوانید بهترین رشته تحصیلی را برای خود انتخاب کنید بسیار مهم است و تاثیر مستقیم بر آینده شما دارد. اگر به هر دلیلی به این نتیجه رسیدید که می‌خواهید رشته یا دانشگاه خود را تغییر بدهید، یا می‌خواهید برای ادامه تحصیل خود انتقالی بگیرید، باید از قوانین تغییر رشته در دانشگاه و قوانین انتقالی دانشگاه باخبر باشید تا به نتیجه برسید.

فراموش نکنید که مشاوران رتبه برتر دورخیز همیشه آماده هستند تا با خدمات مشاوره کنکور در مسیر کنکور شما را همراهی کنند و اگر به مشکلی برخوردید و نیاز به تغییر رشته و انتقالی داشتید، با آموزش تمام قوانین و شرایط، شما را راهنمایی کنند.

پاسخ به سوالات متداول درباره تغییر رشته و انتقالی دانشگاه

آیا تغییر رشته در مقطع کارشناسی امکان‌پذیر است؟

بله، در بیشتر دانشگاه‌ها با داشتن شرایطی مثل معدل مناسب، گذراندن حداقل تعداد واحد مشخص و موافقت دانشکده، امکان تغییر رشته وجود دارد.

انتقالی به دانشگاه دیگر در چه شرایطی مجاز است؟

در صورت وجود دلایل موجه (مثل مشکلات خانوادگی، بیماری، یا تغییر محل سکونت دائم) و با تأیید دانشگاه مبدأ و مقصد، انتقالی ممکن است.

آیا دانشجویان شبانه یا غیرروزانه هم می‌توانند تغییر رشته دهند؟

بله، اما قوانین برای دوره‌های شبانه، پیام نور، غیرانتفاعی و علمی‌کاربردی ممکن است متفاوت باشد و باید طبق آیین‌نامه همان نوع دانشگاه عمل شود.